Porady· 3 min czytania

Ile to jest 5 porcji warzyw i owoców dziennie, dlaczego warto ich tyle jeść i jak do tego praktycznie podejść

Maria NowakPisze Maria Nowak · poznaj autora →

Pięć porcji warzyw i owoców dziennie brzmi prosto, ale co właściwie oznacza jedna porcja? Sprawdź, jak oszacować jej wielkość i włączyć warzywa oraz owoce do codziennych posiłków bez skomplikowanego liczenia.

Zalecenie spożywania co najmniej 400 gramów warzyw i owoców dziennie dotyczy dorosłych i starszych dzieci. Można tę ilość podzielić na pięć porcji po około 80 gramów. To praktyczna wskazówka, a nie obowiązek jedzenia pięciu osobnych posiłków.

U młodszych dzieci zalecane ilości są mniejsze i zależą od wieku. WHO wskazuje co najmniej 250 gramów dziennie dla dzieci w wieku 2–5 lat oraz 350 gramów dla dzieci w wieku 6–9 lat.

Warto jeść więcej warzyw niż owoców. Nie trzeba jednak codziennie pilnować sztywnej proporcji 4:1 czy 3:2. Pomocną zasadą jest wypełnianie około połowy talerza warzywami i owocami, z przewagą warzyw.

Jeśli obecnie jadasz ich niewiele, zacznij od małych zmian i stopniowo zwiększaj ilość. Zadbaj też o różnorodność: sięgaj po różne gatunki i kolory.

Dlaczego warzywa i owoce są tak ważne?

Warzywa i owoce dostarczają między innymi błonnika, witamin, składników mineralnych i innych związków roślinnych. Są ważną częścią sposobu odżywiania, który wspiera zdrowie i pomaga zmniejszać ryzyko wielu chorób przewlekłych.

Zawarty w nich błonnik wspiera pracę jelit, a niektóre jego frakcje stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych. Nie oznacza to jednak, że jedzenie warzyw i owoców wyeliminuje wszystkie wzdęcia, zaparcia czy inne dolegliwości. Znaczenie mają cały sposób żywienia, indywidualna tolerancja produktów oraz stan zdrowia.

Porcja warzyw i owoców, czyli ile?

Na potrzeby tego poradnika przyjmijmy, że jedna porcja dla osoby dorosłej to około 80 gramów świeżych, mrożonych lub ugotowanych warzyw albo owoców.

Może to być na przykład:

  • pomidor lub kawałek większej papryki;

  • kilka różyczek brokułu lub kalafiora;

  • niewielka miseczka malin, borówek albo truskawek;

  • kilka mniejszych owoców, np. śliwek lub moreli;

  • porcja surówki.

To przykłady orientacyjne. Wielkość owoców i warzyw bywa bardzo różna, dlatego jedna sztuka nie zawsze odpowiada jednej porcji. Dwie lub trzy małe rzodkiewki mogą być dodatkiem do kanapki, ale zwykle nie wystarczą na pełną porcję.

Nie musisz codziennie korzystać z wagi kuchennej. Warto jednak raz odważyć około 80 gramów kilku ulubionych produktów, aby zobaczyć, ile miejsca zajmują na talerzu czy w miseczce.

Czy talerz zupy to jedna porcja?

To zależy od ilości warzyw w zupie. Liczy się ich zawartość w zjedzonej porcji, a nie masa całej potrawy razem z wodą, makaronem czy innymi dodatkami.

Podobnie jest z sałatką: może dostarczyć jednej, dwóch lub większej liczby porcji warzyw. Sama nazwa dania tego nie określa.

A co z ziemniakami?

Ziemniaki są warzywami, ale w zaleceniu pięciu porcji traktuje się je jako produkty skrobiowe i nie wlicza do tej ilości. W posiłku pełnią podobną funkcję jak kasza, ryż czy makaron. Nie oznacza to, że trzeba z nich rezygnować.

W jakiej formie jeść warzywa i owoce?

Warto korzystać z różnych sposobów przygotowania. Oprócz produktów surowych sprawdzą się:

  • warzywa gotowane na parze lub w wodzie, duszone i pieczone;

  • mrożonki;

  • zupy warzywne;

  • surówki i sałatki;

  • warzywa dodawane do gulaszów, zapiekanek, placków czy naleśników.

Nie trzeba uznawać produktów surowych za zawsze lepsze. Obróbka zmienia zawartość i dostępność różnych składników, a warzywa gotowane również mają miejsce w urozmaiconej diecie.

W potrawach wieloskładnikowych zwracaj uwagę na ilość użytych warzyw. Niewielki dodatek marchewki do ciasta nie oznacza automatycznie pełnej porcji.

Suszone owoce i soki

Suszone owoce mają mniej wody, dlatego nie przeliczamy ich tak samo jak świeżych. W brytyjskim modelu „5 A Day” za porcję przyjmuje się około 30 gramów suszonych owoców.

Sok nie jest koniecznym elementem diety ani pełnym zamiennikiem całych owoców. Zwykle dostarcza mniej błonnika i łatwo wypić go więcej, niż planowaliśmy. Na co dzień warto wybierać przede wszystkim warzywa i owoce w całości, a do picia wodę. Zalecenia dotyczące soków dla dzieci zależą od wieku.

Przykładowe menu z pięcioma porcjami

Poniższy przykład pokazuje, jak rozłożyć około 400 gramów warzyw i owoców na cztery posiłki osoby dorosłej:

  • Śniadanie: szakszuka z 80 gramami pomidorów, chleb graham z masłem i szczypiorkiem. Pomidory dostarczają jednej porcji.

  • Przekąska: 80 gramów borówek, czyli jedna porcja owoców.

  • Obiad: zupa minestrone z makaronem, w której na zjedzoną porcję przypada 80 gramów warzyw, bez wliczania ziemniaków. To kolejna porcja.

  • Kolacja: sałatka grecka z fetą, zawierająca łącznie 160 gramów pomidora, ogórka, papryki i sałaty. To dwie porcje warzyw.

Łącznie daje to 400 gramów: cztery porcje warzyw i jedną porcję owoców. Ilości pozostałych składników posiłków należy dopasować do własnych potrzeb.

Jak zastosować tę zasadę na co dzień?

Mimo że zasada pięciu porcji jest powszechnie znana, nie zawsze łatwo przełożyć ją na codzienne wybory. Mam na to swoje praktyczne rozwiązanie:

  1. Do każdego posiłku dodaj jakieś warzywo lub owoc.

  2. W ciągu dnia jedz więcej warzyw niż owoców.

Pamiętaj tylko, że plasterek ogórka czy kilka listków sałaty to dobry dodatek, ale jeszcze nie pełna porcja.

Ta zasada tak mocno weszła mi w krew, że trudno mi wyobrazić sobie śniadaniowe kanapki bez warzyw, choćby marchewki pokrojonej w słupki do pochrupania, a obiad bez surówki. Nie chodzi o idealne liczenie każdego grama, lecz o regularny nawyk.

Gotowy, by chronić dziecko?

Porównaj warianty I–V i dobierz sumę ubezpieczenia w 5 minut.

Porównaj warianty →

Czytaj dalej

Porady
Jak zgłosić szkodę z NNW dziecka? Instrukcja dla rodzica
Porady
Nowy rok szkolny, nowe wyzwania - do czego warto przygotować dziecko po wakacjach?
Przedszkolak
Program Partnerski SzkolnaPolisa.PL - jak działa kod polecający i jak wykorzystać punkty?