Pisze Maria Nowak · poznaj autora →
Czy sok owocowy może zastąpić dziecku wodę? Ile może go wypić w zależności od wieku? Poznaj zalecane limity i sprawdź, dlaczego warto podawać sok do posiłku, zamiast pozwalać dziecku sączyć go przez cały dzień.
W temacie żywienia dzieci wciąż pokutuje wiele mitów. Między innymi ten, że sok owocowy to świetny, zdrowy napój dla dzieci i mogą one go pić bez ograniczeń. Pogląd ten był lansowany jeszcze do całkiem niedawna. W sokach upatrywano świetnego źródła witamin oraz sposobu na łatwe i przyjemne dla dziecka uzupełnienie niedoborów dietetycznych.
Sącząc sok przez cały dzień, dziecko jest w stanie wypić go naprawdę dużo. W mojej praktyce dietetyka dziecięcego nieraz widziałam dzienniczek żywieniowy kilkuletniego malucha, który wypił litr (!) soku owocowego, rozłożony na kilka porcji w ciągu dnia.
Tymczasem maksymalne ilości spożycia soków, jakie rekomenduje Amerykańska Akademia Pediatrii, są naprawdę małe. Poniższe limity dotyczą soków 100%:
dzieci poniżej 1. roku życia: nie należy podawać soków owocowych, chyba że lekarz zaleci inaczej;
dzieci w wieku 1–3 lat: maksymalnie 120 ml soku dziennie;
dzieci w wieku 4–6 lat: maksymalnie 180 ml soku dziennie;
dzieci i nastolatki w wieku 7–18 lat: maksymalnie 240 ml soku dziennie.
Są to górne limity, a nie ilości, które dziecko powinno wypijać każdego dnia.
Prawda, że mało? Dla porównania dodam, że mały soczek w kartoniku z przyczepioną słomką ma zazwyczaj pojemność 200 ml, a sok przecierany marchewkowo-owocowy w małej szklanej butelce ma około 300 ml. Tak więc zgodnie z rekomendacjami ekspertów odpowiedni pod względem ilości dla dzieci od 7. roku życia będzie raczej mały soczek w kartoniku, a nie ten w szklanej butelce, nie mówiąc już o butelkach o większej pojemności.
Przy czym rodzaj soku ma tu mniejsze znaczenie. Ograniczenia dotyczą soków w ogóle, niezależnie od tego, czy jest to zwykły sok pomarańczowy produkowany z zagęszczonego soku, czy sok wyciśnięty w domu ze świeżych, organicznych owoców.
Otóż ma to związek przede wszystkim z epidemią nadwagi i otyłości wśród dzieci. Z roku na rok zwiększa się liczba maluchów ze zbyt wysoką masą ciała. Polskie dzieci są niestety pod tym względem w niechlubnej czołówce Europy!
W szklance soku zmieści się dużo więcej owoców (i cukru!), niż jesteśmy w stanie zjeść całych owoców przy jednym podejściu. Bardzo łatwo jest wypić jedną szklankę, potem drugą i trzecią. Dla dzieci i nastolatków to zdecydowanie za dużo.
Małym dzieciom sok wypełni żołądek i nie będą miały w nim potem miejsca na mleko i inne posiłki, które dostarczą im niezbędnych do wzrostu i rozwoju witamin i minerałów. Natomiast większe dzieci zmieszczą i sok, i pozostałe posiłki, co łącznie może stanowić już zbyt dużą podaż cukrów prostych i kalorii.
Eksperci podkreślają, że wysokie spożycie soków może przyczyniać się też do:
próchnicy,
niedożywienia jakościowego,
a nawet w skrajnych przypadkach wywoływać biegunki.
W mojej codziennej pracy z pacjentami w gabinecie często zauważam, że soki mogą nasilać pewne problemy z jedzeniem. Dotyczy to zarówno niejadków, jak i dzieci z nadmiarowymi kilogramami.
U niejadków soki podawane między posiłkami sprawiają, że dzieci są nasycone i zupełnie nie mają apetytu, gdy przychodzi pora na obiad czy kolację.
Z drugiej strony nadmiarowe kilogramy u dzieci bardzo często biorą się nie ze zbyt obfitego jedzenia, a właśnie z nadmiernego picia słodkich napojów, w tym soków. Te płynne kalorie jakoś częściej przechodzą niezauważone. Poza tym nasz organizm dużo gorzej radzi sobie z kaloriami w postaci płynnej niż w postaci posiłków stałych.
Warto więc pamiętać, że głównym napojem naszych dzieci i nas również powinna być woda. Soki nie powinny służyć zaspokajaniu pragnienia, a na pewno nie powinny zastępować wody. Powinniśmy traktować je raczej jako zamiennik jednej z porcji owoców, które spożywamy w ciągu dnia. Eksperci doradzają też, że soki powinny stanowić część posiłku lub przekąski, a nie być sączone przez cały dzień.
Podsumowując: dziecko nie musi pić soku codziennie, ale możemy podać go jako urozmaicenie diety, np. dwa razy w tygodniu lub raz na dwa tygodnie, zamiast jabłka, truskawek czy banana. Dziecko ma raczej jeść owoce i warzywa w najprostszej formie, bo takie są najbardziej wartościowe.
A latem sok owocowy można wlać do foremek na lody i zamrozić. To pomysł na urozmaicenie jego podania. Ilość użytego soku nadal wliczamy do dziennego limitu.
Porównaj warianty I–V i dobierz sumę ubezpieczenia w 5 minut.
Porównaj warianty →