Pisze Małgorzata Ptak · poznaj autora →
Bakterie zasiedlające nasze ciało pełnią wiele ważnych funkcji. Sprawdź, czym jest mikrobiota jelitowa i jak codzienne wybory żywieniowe oraz nawyki mogą wspierać jej funkcjonowanie.
Bakterie towarzyszą nam przez całe życie. Zasiedlają między innymi skórę, jamę ustną i przewód pokarmowy. Wraz z innymi mikroorganizmami tworzą mikrobiotę, potocznie nazywaną mikroflorą.
Jej skład różni się w zależności od miejsca występowania. Inne mikroorganizmy są charakterystyczne dla skóry, a inne dla jelit. Na ich obecność i wzajemne proporcje wpływają między innymi dieta, higiena, przyjmowane leki oraz stan zdrowia. Zaburzenia mikrobioty mogą towarzyszyć różnym dolegliwościom, ale nie każda zmiana jej składu oznacza chorobę.
Skóra jest naturalną barierą chroniącą nasze ciało przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Zasiedlające ją mikroorganizmy współtworzą tę ochronę.
Mikrobiota jelitowa uczestniczy między innymi w rozkładaniu niektórych składników pokarmowych i wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego. Podczas fermentacji części błonnika bakterie wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Jednym z nich jest maślan, będący ważnym źródłem energii dla komórek nabłonka jelita grubego.
Dbanie o mikrobiotę opiera się przede wszystkim na codziennych nawykach. W przypadku skóry znaczenie mają odpowiednia higiena i pielęgnacja, a w przypadku jelit także sposób odżywiania oraz styl życia.
Mikrobiota intensywnie rozwija się podczas porodu i po narodzinach. Na jej skład wpływają między innymi mikrobiota matki, rodzaj porodu, sposób karmienia, rozszerzanie diety oraz stosowanie antybiotyków. Jest to proces zależny od wielu czynników, a nie pojedynczego wyboru rodziców.
Dbanie o mikrobiotę jelitową zaczyna się już podczas zakupów. Produkty, z których przygotowujemy posiłki, wpływają zarówno na mikroorganizmy zasiedlające przewód pokarmowy, jak i na pracę jelit.
Źródłami błonnika są warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, orzechy i nasiona. Błonnik wspiera prawidłowe wypróżnienia, a niektóre jego frakcje stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych.
Błonnik nie jest trawiony przez ludzkie enzymy trawienne, ale część może zostać rozłożona przez mikroorganizmy jelitowe. Powstające w tym procesie związki wspierają między innymi odżywianie nabłonka jelita grubego.
Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, wzdęcia czy problemy z wypróżnianiem, mogą pogarszać samopoczucie. U dzieci mogą również zniechęcać do jedzenia. Jeśli się powtarzają, warto ustalić ich przyczynę z lekarzem, zamiast przypisywać je wyłącznie mikrobiocie.
Oprócz urozmaiconej diety ważne są właściwe przechowywanie żywności oraz higiena podczas przygotowywania i spożywania posiłków.
Warto jeść niespiesznie i dokładnie przeżuwać kęsy. Dzięki temu pokarm zostaje rozdrobniony i wymieszany ze śliną, której enzymy rozpoczynają trawienie skrobi.
Antybiotyki mogą zmieniać skład mikrobioty jelitowej. Należy przyjmować je zgodnie z zaleceniami lekarza.
Zastosowanie probiotyku warto omówić z lekarzem lub farmaceutą. Nie każdy preparat działa tak samo: znaczenie mają konkretny szczep, dawka i cel stosowania. Probiotyk nie jest uniwersalnym sposobem na wszystkie dolegliwości jelitowe.
Przeszczep mikrobioty jelitowej jest metodą stosowaną w określonych wskazaniach medycznych, przede wszystkim w leczeniu nawracających zakażeń bakterią Clostridioides difficile. O kwalifikacji do takiego leczenia decyduje lekarz. Nie jest to standardowa metoda leczenia wszystkich przewlekłych dolegliwości przewodu pokarmowego.
W niektórych chorobach przewodu pokarmowego ilość i rodzaj błonnika wymagają dostosowania do stanu zdrowia oraz nasilenia objawów. Znaczenie może mieć również sposób przygotowania produktów. Takie zmiany warto ustalić z lekarzem lub dietetykiem.
Porównaj warianty I–V i dobierz sumę ubezpieczenia w 5 minut.
Porównaj warianty →